Krzywa Wieża













Rynek






Zamek

Ruiny zamku




Laboratorium

Laboratorium dr. Frankensteina




Ząbkowice Śląskie

Panorama miasta




Rynek z Ratuszem w tle




Zabytki Ząbkowic Śląskich

Izba Pamiątek Regionalnych im. Józefa Glabiszewskiego

11_400

Parę słów historii

           Dwór Kauffunga przy ul. Krzywej 1 to najstarszy, zachowany budynek mieszkalny w Ząbkowicach Śląskich. Pierwsza wzmianka o budynku pochodzi z 29 XI 1504 roku. Aż do 1945 roku budynek był własnością kolejnych, znanych rodów ząbkowickich. Ostatnim właścicielem dworu była parafia katolicka, a zamieszkiwał w nim kierownik chóru kościelnego Bernhard Walzik. Pod koniec lat 60 XX w. starania o uratowanie tego budynku podjął Pan Józef Glabiszewski i 9.05.1972 roku na parterze budynku otwarto Izbę Pamiątek Regionalnych. Ząbkowiczanie przez długie lata nazywali dwór Glabiszówką.       

Izba Pamiątek dziś

           W odrestaurowanym budynku można oglądać: zachowane pomieszczenie kaplicy domowej i zbiory sakralne, studnię wewnątrz budynku – ok. 20 m. głębokości, na parterze XVI wieczne kolumny przyokienne. W 18 pomieszczeniach można zobaczyć zbiory związane z historią miasta i życiem mieszkańców naszego terenu. Ekspozycje stałe: archeologia, etnografia, gospodarstwo domowe, rzemiosło, broń, skrzynki cechowe, meble mieszczańskie XVIII i XIX wieku, zabytki sakralne, kufry posażne i podróżne, starodruki, tarcze strzelnicze bractwa kurkowego, meble śląskie, radia i telewizory…

Śladami dr Frankensteina

W bdynku Izby Pamiątek Regionalnych mieści się rózwnież druga, mrożąca krew w żyłach, atrakcja. W pomieszczeniach na parterze oraz w specjalnie zaadaptowanej piwnicy znajduje się niecodzienna ekspozycja. Przedstawiamy Państwu związki naszego miasta z... samym doktorem Frankensteinem. Zwiedzanie rozpoczynamy w sali ząbkowickich grabarzy, od których wszystko się zaczęło. Oto w 1606 roku wywołali oni epidemię dżumy, która pochłonęła wiele tysięcy istnień ludzkich. Historia ta stała się kanwą powieści o dr Frankensteinie... Zapraszamy do wysłuchania tej i pozostałych opowieści podczas podróży "Śladami Frankensteina"

            
Krzywa Wieża

11_400_01

             Nie tylko w Pizie można zobaczyć krzywą wieżę. Wystarczy przyjechać do Ząbkowic Śląskich, gdzie znajduje się budowla, której odchylenie od pionu wynosi ponad dwa metry!

Krótka historia

             Do dziś nie można dokładnie stwierdzić, kiedy powstała ta budowla ani w jakim celu ją wzniesiono. Jedna z wersji głosi, że jest ona pozostałością dawnego zamku, który istniał tu jeszcze przed lokacją miasta. Inna koncepcja zakłada, że usytuowana w najniższym punkcie starego miasta wieża służyła jako brama miejska. Trzecia wreszcie wersja podaje, że wieża została zbudowana jako miejska dzwonnica. Taką rolę pełniła zresztą od XV wieku aż do czasów II wojny światowej.

             W 1858 roku, podczas wielkiego pożaru miasta, górna część wieży uległa zniszczeniu. Po pożarze władze miasta miały zamiar zupełnie ją rozebrać, ostatecznie jednak zdecydowano, że nadpalona część obiektu zostanie odbudowana. Wtedy właśnie otrzymała ona zwieńczenie w kształcie jaskółczych ogonów. Po odbudowie wysokość wieży wynosi 34 m. Od strony południowej dobudowano również niewielką wieżyczkę ze spiralną klatką schodową. Prace zostały ostatecznie zakończone 11 października 1860 roku.

Dlaczego Krzywa Wieża jest krzywa?

              Nie wiadomo dokładnie, dlaczego wieża uległa pochyleniu. Powszechnie uważa się, że przyczyną mogły być wstrząsy tektoniczne, które odnotowano na naszym terenie 15 września 1590 roku. Nie wyklucza się również, że przyczyną było rozmoknięcie gruntu, które spowodowało osiadanie fundamentu. Istnieje także legenda tłumacząca pochyłość wieży. Opowiada o wydarzeniach z 1858 roku, kiedy to po wielkim pożarze miasta wykonano ekspertyzę fundamentów. Wyniki badań zadziwiły ekspertów. Na ich podstawie stwierdzono bowiem, że wieża od początku mogła zostać zbudowana pochylona. Ot, taka fantazja budowniczych, którzy chcieli, by Ząbkowice posiadały wyjątkową i niepowtarzalną budowlę.  Ponoć jeszcze w XIX wieku w części wieży, która została strawiona przez wielki pożar, widniał napis wykonany ręką budowniczego: „Ich heiß Hohannes Gleiß, hab diesen Turm schieff gebaut mit Fleiß“. (Nazywam się Johannes Gleiß, wybudowałem tę wieżę krzywą z pilnością). Niestety, gdy po wielkim pożarze przebudowano górną kondygnację wieży, napis uległ zniszczeniu.

Krzywa Wieża dziś

             Obecnie odchylenie wieży od pionu wynosi 2,12 m. Warto dodać, że podczas pomiarów dokonanych w 1977 r. stwierdzono, że odchylenie wynosi 1,98 m. Dziś Krzywa Wieża pełni funkcję punktu widokowego.

 

Zamek

7_400

Dzieje

            Pierwsze wzmianki o ząbkowickim zamku pochodzą z XIV w. Budowę warowni rozpoczęto za panowania Bolka I świdnickiego lub jego syna Bernarda ok. 1300 roku i prawdopodobnie zamek miał plan nieregularnego owalu. Podczas wojen husyckich, zamek został zbudowany. Obecny kształt budowla otrzymała za panowania księcia Karola I Podiebrada. Zaprojektował i nadzorował budowę praski budowniczy Benedykt Rejt. Budowę rozpoczęto w 1524 roku. Ząbkowicki zamek jest pierwszą na Śląsku renesansową, obronną budowlę o regularnym, prostokątnym planie. Podczas wojny trzydziestoletniej w XVII w. (1646 rok) wojska cesarskie wysadziły część zamku w powietrze. W 1784 roku dachy warowni zniszczył pożar, a w latach 1819 – 1829 zlikwidowano fosy i wały wokół zamku.

Zamek dziś

            Dziś możemy oglądać ruiny czteroskrzydłowej budowli na planie nieregularnego kwadratu (64 m x 66m) z częściowo zachowaną attyką i stosunkowo dobrze zachowaną wieżą bramną na której znajduje się herb księcia Karola I z datą 1532 roku. Aktualnie trwają prace konserwatorskie mające na calu zachowanie zamku w formie trwałej ruiny.

Ratusz

  Ząbkowicki Ratusz jest już szóstą budowlą, kótra powstała w tym miejscu od czasu założenia miasta. Ratusz istniał w Ząbkowicach Śląskich już na początku XIV wieku. Pierwsza wzmianka dotycząca obiektu pochodzi z 1 września 1345 roku. Drugi Ratusz odbudowany po najeździe wojsk husyckich został wkrótce zniszczony podczas walki księcia Jerzego z Podiebradów ze Śląskim. Z kolei trzecia budowla powstała pod koniec XV wieku. Niestety w 1532 roku Ratusz spłonął. Natomiast czarty obiekt odbudowano w latach 1532 – 1533. W 1535 roku w podziemiach Ratusza powstała Piwnica Świdnicka, która funkcjonowała do 1569 roku, później jej pomieszczenia zagospodarowano na miejskie więzienie. Ratusz został spalony w 1632 roku podczas wojny 30-letniej. Budowę piątego Ratusza skończono w 1661 roku. Wtedy właśnie na budynku położono nowy dach, podwyższono wieżę, pokryto ją miedzianym hełmem i zamontowano na niej nowy zegar mechaniczny. Wieża miała wówczas 72 m wysokości, tyle, ile ma dzisiaj.

           Obecna budowla pochodzi z lat 1862 – 1864. Budynek został wzniesiony po wielkim pożarze, który 24 kwietnia 1858 roku zniszczył większą część miasta. Konieczność odbudowy ząbkowickiego Ratusza wywołała spór pomiędzy radą miejską a magistratem. Zdaniem ówczesnego burmistrza Studemunda z powodu ogromnych zniszczeń miasta było wiele pilniejszych potrzeb, dlatego nowy Ratusz miał być niewielki i skromny. Rada miejska z kolei uważała, że Ratusz powinien zostać odbudowany jako reprezentacyjna budowla, będąca wizytówką miasta. I ta koncepcja ostatecznie zwyciężyła. Wykonanie projektu zamówiono u wrocławskiego architekta A. Langera. W celu zebrania funduszy na budowę władze miasta wybiły miedziany medal, który był sprzedawany w całych Niemczech. Z jednej strony widniał wizerunek starego
Ratusza z napisem „Gott half” (Bóg pomógł), na drugiej ruiny Ratusza po pożarze z napisem „Gott hilf” (Bóg pomoże). Prace rozpoczęto w 1862 roku. Uroczyste wprowadzenie władz miejskich do nowej siedziby miało miejsce 21 maja 1865 roku. Na ścianach Sali rady miejskiej zawieszono obrazy olejne przedstawiające najwybitniejsze postacie z dziejów Ząbkowic Śląskich, m.in. fundatora sierocińca Josefa Scholza, dawnych burmistrzów: Franza Polenza (1809 – 1849), Friedricha Studemunda (1849 – 1888) i Augusta Tschoecke (1900 – 1913). Grób ostatniego z nich zachował się na cmentarzu przy ulicy 1 cMaja przy wejściu do kościoła. Po II wojnie światowej władze miasta przeniosły się do budynku przy ul. 1 Maja 15. Biuro ząbkowickich burmistrzów, które znajdowało się dawniej w ratuszowym gabinecie, jest obecnie przechowywane w Izbie Pamiątek Regionalnych.

 
W Ratuszu obecnie mieści się siedziba Biblioteki Publicznej Miasta i Gminy im. Księgi Henrykowskiej oraz Urząd Stanu Cywilnego.
BPMiG
Rynek 56
57-200 Ząbkowice Śląskie

www.biblioteka.zabkowiceslaskie.pl

Szukaj:

 

Krzywą Wieżę
Ruiny zamku 

 
można zwiedzać:

od 1 kwietnia do 30 września codziennie
w godzinach 09-19

od 1 do 31 października codziennie
w godzinach 09-18

od 1 listopada do 31 marca: od wtorku do niedzieli
w godzinach 09-17